Mediacje

I. Podstawowe informacje o mediacji

Czym jest mediacja ?

Mediacja jest dobrowolnym, poufnym i niesformalizowanym postępowaniem, w którym dąży się do zawarcia ugody pomiędzy stronami (uczestnikami sporu) za pomocą bezstronnego i neutralnego mediatora.

Co warto wiedzieć, by skorzystać z mediacji?

Mediację można rozpocząć samodzielnie, poprzez zgłoszenie się do ośrodka (mediacja umowna, pozasądowa), lub – jeśli w sprawie toczy się postępowanie – poprzez złożenie wniosku do sądu, by skierował sprawę do mediacji (mediacja ze skierowania sądu).

II. Dlaczego i kiedy warto wybrać mediacje?

Najpierw należy odpowiedzieć sobie na pytanie: jaki jest Twój cel?

- Jeśli jesteś w sporze (konflikcie) i chcesz pokonać przeciwnika, walcząc z nim - idź do sądu.

- Jeśli chcesz się PORPOZUMIEĆ z drugą stroną - skorzystaj z MEDIACJI!

Wniesienie sprawy do sądu może wydawać się najlepszym rozwiązaniem konfliktu jednak warto wiedzieć czym różni się rozwiązanie sporu w sądzie i podczas mediacji.

KRYTERIUM SĄD MEDIACJA
Osoba trzecia w sporze Sędzia prowadzący rozprawę (wskazany przez sąd) Mediator (wybrany przez strony konfliktu)
Miejsce Sala sądowa (publiczne rozpatrzenie sprawy) U mediatora (prywatnie i poufnie)
Postawa stron konfliktu Konfrontacja pomiędzy uczestnikami sporu Wspólne dążenie do rozwiązania konfliktu
Czas trwania postępowania Długi Krótki
Wynik sporu Wyrok (wygrany- przegrany) Ugoda (wygrany- wygrany)
Koszty związane z rozstrzygnięciem sporu Wysokie (koszty postępowania sądowego, prawnicy) Niskie (mediator)

 

III. Zasady i przebieg mediacji:

ZASASY MEDIACJI:

- dobrowolność – strony dobrowolnie wyrażają zgodę na udział w postępowaniu mediacyjnym. Zgoda ta może być cofnięta na każdym etapie trwania mediacji przez każdą ze stron, o czym należy je na wstępie poinformować. Wobec uczestników postępowania mediacyjnego nie może być stosowana jakakolwiek forma presji czy nacisku odnośnie udziału w mediacji,

- bezstronność – strony mediacji mają równe prawa i powinny być traktowane jednakowo, a więc nie przychylanie się do racji żadnej ze stron oraz prowadzenie mediacji w taki sposób, aby ewentualna nierównowaga między stronami nie wpływała na przebieg mediacji ani na jej ostateczny rezultat,

- poufność – przebieg postępowania mediacyjnego objęty jest tajemnicą,

- neutralność - mediator nie narzuca własnych propozycji rozwiązań sporu, porozumienie jest wypracowywane przez same strony. Mediatorjest rzecznikiem rzetelnej procedury, sprzyjającej osiągnięciu dobrowolnego porozumienia,

- akceptowalność - strony muszą zaakceptować osobę mediatora i jego pomoc w dochodzeniu do porozumienia.

PRZEBIEG MEDIACJI:

- ustalenie terminu spotkań (mediacje wymagają maksymalnie trzech spotkań),

- na pierwszym spotkaniu, mediator wyjaśnia zasady, cele i odpowiada na pytania związane z mediacjami oraz potwierdza zgodę stron postępowania na przeprowadzenie mediacji,

- podczas kolejnych spotkań strony strony prezentują swoje stanowiska i punkt widzenia konfliktu nawiązując dialog celem znalezienia najkorzystniejszego rozwiązania i zawarcia ugody,

- w trakcie mediacji odbędą się również indywidualne rozmowy mediatora ze stronami konfliktu w celu rozwiązania problemu,

- następnie, zaproponowane rozwiązania staną się przedmiotem negocjacji pomiędzy stronami,

- gdy strony konfliktu dojdą do porozumienia, mediator przygotuje projekt ugody, który zostanie podpisany wyłącznie przez strony postępowania. W przypadkach tego wymagających mediator złoży w sądzie podpisaną ugodę, celem jej zatwierdzenia przez sąd.Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, powinna ona zostać umieszczona bądź załączona do protokołu z postępowania mediacyjnego,

- z przebiegu mediacji jest sporządzany protokół, który zawiera:

  • miejsce i czas prowadzenia mediacji
  • imię, nazwisko i adresy stron,
  •  imię, nazwisko oraz adres mediatora,
  • wynik mediacji.

W protokole nie zamieszcza się treści oświadczeń składanych przez strony, zajmowanych stanowisk jak również zgłaszanych propozycji rozwiązania konfliktu. Aby ugoda zawarta przez strony mogła uzyskać moc prawną taką jak zawartą przed sądem musi być zgodna z obowiązującym prawem i niezbędne jest złożenie wniosku o zatwierdzenie ugody. Sam fakt zawarcia ugody czy też złożenie przez mediatora protokołu z postępowania mediacyjnego do sądu nie stanowi podstaw do wszczęcia postępowania o zatwierdzenie ugody. Wniosek taki każda ze stron może złożyć samodzielnie. W przypadku braku ugody, strony mogą dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym.

 

IV. Kadra mediatorów

Lista mediatorów w Ośrodku Mediacji HORYZONT przy Stowarzyszeniu Nowy Horyzont:

1. Anna Buż- pedagog, ukończyła studia podyplomowe na WSIiZ Mediacje, mediacje rodzinne,

2. Marcin Smoleń- prawnik, adwokat. Mediator wpisany na listę stałych mediatorów sądu Okręgowego,

3. Katarzyna Nowacka- Dziuba- psycholog, studia podyplomowe WSIiZ Mediacje i Negocjacje, mediacje cywilne, rodzinne i karne,

4. Anna Gębicz- prawnik, aplikacja radcowska, ukończyła szkolenie w Ośrodku Konsultacyjno- Mediacyjnym w Lublinie, mediacje cywilne, rodzinne, karne, administracyjne,

5. Dorota Sówka- Szmigiel- pedagog, studia podyplomowe na WSIiZ, Mediacje i Negocjacje,

6. Krystian Żarów- prawo, studia podyplomowe na WSIiZ, Mediacje i Negocjacje, mediator stały,

7. Patrycja Stępień- Mazur- doktorantka prawa na KUL, ukończyła szkolenie Mediacje i Negocjacje,

8. Elżbieta Wisz- psycholożka, psychoterapeutka, mediatorka wpisana na listę stałych mediatorów Sądu Okręgowego.

 

V. Koszty mediacji

Na podstawie art. 981 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r.poz. 101, z późn. zm.1) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie określa wysokość wynagrodzenia mediatora, w tym stałego mediatora, zwanych dalej „mediatorem”, za prowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawach cywilnych wszczętego na podstawie skierowania sądu i wydatki mediatora podlegające zwrotowi.

§ 2. 1. W sprawach o prawa majątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 150 złotych i nie więcej niż 2000 złotych za całość postępowania mediacyjnego.

2. W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawaniemajątkowe wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 złotych, a za każde kolejne – 100 złotych, łącznie nie więcej niż 450 złotych.

§ 3. Zwrotowi podlegają udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji na pokrycie kosztów:

1) przejazdów – w wysokości i na warunkach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej;

2) wynajmu pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia mediacyjnego, w wysokości nieprzekraczającej 70 złotych za jedno posiedzenie;

3) korespondencji, w wysokości nieprzekraczającej 30 złotych.

§ 4. W razie nieprzystąpienia stron do mediacji, mediatorowi przysługuje zwrot poniesionych wydatków w wysokości nieprzekraczającej 70 złotych.

§ 5. Wynagrodzenie mediatora, będącego podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług,określone w § 2, oraz wydatki mediatora, o których mowa w § 3, podwyższa się o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług.

§ 6. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2016 r.

 

VI. Podstawy prawne mediacji

Zestaw regulacji prawnych mediacji w prawie cywilnym:

Ustawa Kodeks Cywilny

Art. 10. W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien w każdym stanie postępowania dążyć do ich ugodowego załatwienia. W tych sprawach strony mogą także zawrzeć ugodę przed mediatorem.

Art. 123. § 1 pkt 3) Bieg przedawnienia przerywa się: przez wszczęcie mediacji.

Art. 124. § 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. § 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Art. 125. § 1 Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Ustawa Kodeks postępowania cywilnego

Art. 98. § 1. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd.

Art. 103. § 1. Niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta obowiązek zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.

§ 2 Przepis § 1 dotyczy zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów, a także nieusprawiedliwionej odmowy poddania się mediacji, na którą strona uprzednio wyraziła zgodę.

Art. 104. Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Rozdział 1. Mediacja i postępowanie pojednawcze

dział II tytuł VI księga pierwsza części pierwszej

ODDZIAŁ 1. MEDIACJA

Art. 183.

- § 1. Mediacja jest dobrowolna.

§ 2. Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa w art. 1836 § 1.

§ 3. W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora.

§ 4. Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy.

Art. 183.

- § 1. Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, korzystająca w pełni z praw publicznych.

§ 2. Mediatorem nie może być sędzia. Nie dotyczy to sędziów w stanie spoczynku.

§ 3. Organizacje społeczne i zawodowe mogą prowadzić listy stałych mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Wpis na listę wymaga wyrażonej na piśmie zgody mediatora. Informację o listach stałych mediatorów oraz o ośrodkach mediacyjnych przekazuje się prezesowi sądu okręgowego.

§ 4. Stały mediator może odmówić prowadzenia mediacji tylko z ważnych powodów, o których jest obowiązany niezwłocznie powiadomić strony, a jeżeli strony do mediacji skierował sąd - również sąd.

Art. 183.

- Mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji.

Art. 183.

- § 1. Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.

§ 2. Mediator jest obowiązany zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z tego obowiązku.

§ 3. Bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub sądem polubownym na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane w postępowaniu mediacyjnym.

Art. 183. - Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie i zwrot wydatków obciążają strony.

Art. 183.

- § 1. Wszczęcie mediacji przez stronę następuje z chwilą doręczenia mediatorowi wniosku o przeprowadzenie mediacji, z dołączonym dowodem doręczenia jego odpisu drugiej stronie.

§ 2. Mimo doręczenia wniosku, o którym mowa w § 1, mediacja nie zostaje wszczęta, jeżeli:

1) stały mediator, w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku o przeprowadzenie mediacji, odmówił przeprowadzenia mediacji,

2) strony zawarły umowę o mediację, w której wskazano jako mediatora osobę niebędącą stałym mediatorem, a osoba ta, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, odmówiła przeprowadzenia mediacji,

3) strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której strona zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie mediacji albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła zgody na osobę mediatora,

4) strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację.

Art. 183. - Wniosek o przeprowadzenie mediacji zawiera oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie, przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie załączników. Jeżeli strony zawarły umowę o mediację na piśmie, do wniosku dołącza się odpis tej umowy.

Art. 183.

- § 1. Sąd aż do zamknięcia pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę może skierować strony do mediacji. Po zamknięciu tego posiedzenia sąd może skierować strony do mediacji tylko na zgodny wniosek stron.

§ 2. Sąd może skierować strony do mediacji tylko raz w toku postępowania.

§ 3. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia o skierowaniu do mediacji nie wyraziła zgody na mediację.

§ 4. Przepisu § 1 nie stosuje się w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, upominawczym i uproszczonym.

Art. 183.

- Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza mediatora; jednakże strony mogą wybrać innego mediatora. Na zgodny wniosek stron sąd może upoważnić mediatora do zapoznania się z aktami sprawy.

Art. 183.

- § 1. Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza czas jej trwania na okres do miesiąca, chyba że strony zgodnie wniosły o wyznaczenie dłuższego terminu na przeprowadzenie mediacji. W trakcie mediacji termin na jej przeprowadzenie może być przedłużony na zgodny wniosek stron.

§ 2. Przewodniczący wyznacza rozprawę po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a przed jego upływem, jeżeli choć jedna ze stron oświadczy, że nie wyraża zgody na mediację.

Art. 183. - Mediator niezwłocznie ustala termin i miejsce posiedzenia mediacyjnego. Wyznaczenie posiedzenia mediacyjnego nie jest wymagane, jeżeli strony zgodzą się na przeprowadzenie mediacji bez posiedzenia mediacyjnego.

Art. 183.

- § 1. Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym oznacza się miejsce i czas przeprowadzenia mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy stron, imię i nazwisko oraz adres mediatora, a ponadto wynik mediacji. Protokół podpisuje mediator.

§ 2. Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole albo załącza się do niego. Strony podpisują ugodę. Niemożność podpisania ugody mediator stwierdza w protokole.

§ 3. Mediator doręcza stronom odpis protokołu.

Art. 183.

- § 1. Po zawarciu ugody mediator niezwłocznie składa protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej.

§ 2. W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie rozpoznającym sprawę.

Art. 183.

       - § 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 18313, na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem.

§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Art. 183.

- § 1. Ugoda zawarta przed mediatorem ma po jej zatwierdzeniu przez sąd moc prawną ugody zawartej przed sądem.

§ 2. Przepis § 1 nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej.

ODDZIAŁ 2. POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE

Art. 202. - Jeżeli strony przed wszczęciem postępowania sądowego zawarły umowę o mediację, sąd kieruje strony do mediacji na zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Art. 259. - Mediator nie może być świadkiem co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy mediacji.

Art. 355

- § 2. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew w piśmie procesowym albo gdy strony zawarły ugodę przed mediatorem, którą zatwierdził sąd.

Art. 394.

- § 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest: [...]

- 101) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem.

Art. 436.

- § 1. Jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować strony do mediacji. Skierowanie to jest możliwe także wtedy, gdy postępowanie zostało zawieszone.

§ 2. Przepisy o mediacji stosuje się odpowiednio, z tym że przedmiotem mediacji może być także pojednanie małżonków.

§ 3. Mediatorami mogą być także kuratorzy sądowi oraz osoby wskazane przez rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne.

§ 4. Jeżeli strony nie uzgodniły osoby mediatora, sąd kieruje je do mediacji prowadzonej przez mediatora, o którym mowa w § 3, albo do stałego mediatora posiadającego wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych.

Art. 445.

- W każdym stanie sprawy o rozwód lub separację sąd może skierować strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących zaspokojenia potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz spraw majątkowych podlegających rozstrzygnięciu w wyroku orzekającym rozwód lub separację. Przepisy art. 436 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 570.

- W sprawie, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd może skierować uczestników do mediacji. Przedmiotem mediacji może być także określenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli uczestnicy postępowania nie uzgodnili osoby mediatora, sąd kieruje ich do mediacji prowadzonej przez mediatora, o którym mowa w art. 436 § 3, albo do stałego mediatora posiadającego wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych.

Art. 777.

- w § 1 21) Tytułami egzekucyjnymi są: ugoda przed mediatorem.

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Art. 6. Koszty mediacji nie stanowią wydatków.

Art. 71. Opłatę stałą w kwocie 50 złotych pobiera sąd od wniosku o:

1) nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, innemu niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa, nakaz zapłaty albo ugoda zawarta przed mediatorem w wyniku prowadzenia mediacji na podstawie postanowienia sądu kierującego strony do mediacji.

7) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem w wyniku prowadzenia mediacji na podstawie umowy o mediację;

Art. 79. 1 pkt 2) lit a) Sąd z urzędu zwraca stronie trzy czwarte uiszczonej opłaty od pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji, jeżeli w toku postępowania sądowego zawarto ugodę przed mediatorem.